سر آرتور چارلز کلارک نویسنده و مخترع انگلیسی در ۱۶ دسامبر سال ۱۹۱۷ در ماینهد در سامرست انگلستان متولد شد و در سحرگاه ۱۹ مارس سال ۲۰۰۸ درگذشت. او بیشتر با رمان علمی-تخیلی معروفش، ۲۰۰۱ ادیسهی فضایی و همکاری با استانلی کوبریک در ساخت فیلمی به همی
ن نام شناخته شدهاست. کلارک آخرین عضو باقی مانده از گروهی بود که زمانی به سه غول علمی-تخیلی مشهور بودند. دو عضو دیگر این گروه که آنها نیز در قید حیات نیستند عبارتند از: آیزاک آسیموف و رابرت هاینلاین.
هدیه نوروزی من ترجمه خلاصه شدهای است از نوشته بیبیسی در مورد پیشبینیهای آرتور سیکلارک که به صورت مستقیم در مقالههای علمیاش یا غیرمستقیم در داستانهای علمیتخیلیاش کرده بود.
1. آسانسور فضایی
آسنانسور فضایی در اصل ریسمان-قرقرهای بزرگ است که بین سفینه فضایی و نقطهای در زمین نصب شده و برای انتقال اجسام از زمین به فضا استفاده خواهد شد.
آرتور اولین بار این ایده را در سال 1972 در رمان «چشمههای بهشت» خود مطرح کرد که در آن مهندسین بر فراز کوهی که در میان یک جزیره خیالی قرار داشت یک آسانسور فضایی ساختند. کلارک ایده خود را با جزییات بیشتر در یک مقاله فنی به نام «آسانسور فضای تجربه ذهنی یا کلیدی به جهان؟» در سال 1981 مجددا مطرح کرد.
شاید فکر کنید این ایده فقط در حد داستان علمی تخیلی است، اما بسیاری آنرا جدی میدانند. ناسا مدتهاست که روی پروژه آسانسور فضایی تحقیق میکند و دستآوردهای اخیر دانشمندان در زمینه ساخت نانوتیوبهای کربنی احتمال ساخت ریسمانی که به اندازه مورد نیاز چنین کاربردی مقاوم باشد را بالا برده است.
حتی مسابقهای به نام «آسانسور:2010» وجود دارد که به برندهگان جایزههای نیممیلیوندلاری میدهد و هدف آن تشویق تحقیق و توسعه در این زمینه است.
2. مشکل کامپیوترها در سال 2000
کلارک در یکی از رمانهای خود پیشبینی کرده بود که در آستانه تحویل هزاره برخی از نرمافزارهای کامپیوتری در تشخیص سال 2000 به عنوان سالی که بعد از 1999 میآید دچار اشتباه خواهند شد. باگ سال 2000 دولتها و شرکتها و حتی مردم را نگران کرده بود تا حدی که برخی به مردم توصیه کرده بودند در آستانه تحویل سال از هواپیما استفاده نکنند.
در نهایت سال 2000 آمد و باگ 2000 مشکل چندانی برای شرکتها یا دولتها به وجود نیاورد.
3. فرود روی سیارکها و نگاهبانی از زمین
این پیشبینی کلارک نه تنها به حقیقت پیوست بلکه به نام همان رمانی که در آن پیشبینی کرده بود یعنی «ملاقات با راما» شهرت دارد.
کلارک پیشبینی کرده بود یک شیء متعلق به تمدنی بیگانه به سمت منظومه میآید. اگر چه تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده است اما آستروئیدها (سیارکهای کوچک، بیشتر بین مریخ و مشتری) و شهابسنگهای زیادی به زمین نزدیک شدهاند.
در سال 2005 یک کاوشگر ژاپنی روی یکی از این اجسام که به اشیاء نزدیک زمین (Near Earth Objects) مشهور هستند فرود آمد.
4. ماهوارههای مخابراتی
در سال 1945 کلارک اولین فردی بود که به فکرش رسید با قرار دادن تعداد معینی ماهواره در مدارهای زمینایستا (Geostatoinary orbit) میتوان شبکه جهانی مخابراتی ایجاد کرد. ماهوارهای که در فاصله 35786 کیلومتر و بالای خط استوای زمین قرار بگیرد سرعتی مساوی حرکت وضعی زمین خواهد داشت بنابراین موقعیت خود را نسبت به زمین همواره حفظ میکند.
19 سال پس از انتشار مقاله کلارک یعنی در سال 1964 اولین ماهواره زمینایستا به فضا پرتاب شد: سینکوم 3 (Syncom 3).
امروز تقریبا همه نقاط زمین تحت پوشش مخابراتی-ارتباطی ماهوارهها زمینایستا قرار دارد.
5. مسافرت فضایی با سوخت هستهای
«پیشدرآمدی بر فضا» (Prelude to Space) نه تنها اولین رمان علمیتخیلی کلارک بود، بلکه مقدمهای شد برای مجموعه ایدههایی که او برای مسافرتهای فضایی انسان پیشنهاد کرد. سفینه فضایی تخیلی کلارک «پرومته» نام داشت و با سوخت هستهای کار میکرد.
بعدها شوروی چند ماهواره به فضا ارسال کرد که با راکتور هستهای کار میکردند. یکی از آنها کازموس 954 در سال 1978 در کانادا سقوط کرد و آلودهگی زیستمحیطی به بار آورد.
چند سال پیش دانشمدان ناسا مجددا به ایده استفاده از سوخت هستهای در کاوشگراها توجه نشان دادند: پروژه تحقیقاتی به نام «پرومته» که قرار بود کاوشگرهایی که با استفاه از سوخت هستهآی بتوانند مسیرهای بسیار طولانی را طی کنند طراحی کند. اما این پروژه ناموفق بود و به فراموشی سپرده شد.
به نظر نمیرسد در آینده قابل پیشبینی استفاده از فنآوری هستهای در کاوشگرها در دستور کار هیچ موسسه تحقیقات فضایی قرار بگیرد.
6. جلوگیری از بروز زلزله
کلارک در داستانی علمیتخیلی به نام «ریشتر 10» روشی برای پیشبینی و جلوگیری از زلزله ارائه داد: جوشنقطهای گسلهای بزرگ در چندین نقطه مختلف که مانع از حرکت ناگهانی آنها و زمینلرزه بشود. جوشنقطهای هم به کمک انفجار بمبهای هستهای قدرتمند در اعماق زمین انجام میشود.
با دانش امروز این پیشبینی کلارک در حد تخیل علمی است. پیشبینی زمینلرزه دانشی غیرقطعی است که هیچ روش قابل تکرار و استانداردی برای آن وجود ندارد. علاوه بر این نیروهای تکتونیک لایههای زیرین زمین بسیار عظیماند و کوهها و بستر عمیق اقیانوسها را پدید میآورند و تغییر میدهند. جوشدادن گسلهای عظیم حتی اگر عملی شود، فقط میتواند اثر کوتاه مدتی در مهار این جنبشهای عظیم داشته باشد.
7. پشتیبانگیری از مغز
کلارک به ایده پشتیبانگیری یا انتقال اطلاعات مغز انسان به کامپیوتر علاقه داشت. در کتاب «3001: ادیسه پایانی» او در مورد موجودات آینده مینویسد:
به محض اینکه ماشینها بهتر از بدنهایشان شدند، زمان عظیمت فرا رسید. اول مغزها و بعد فقط افکارشان را به خانههای پر زرق و برق جدید از جنس فلز و سنگهای بلورین منتقل کردند. در این کالبدهای جدید آنها کهکشانها را درنوردیدند. دیگر سفینه فضایی نساختند، آنها خود سفینه فضایی بودند.
به نظر کلارک در صورت امکانپذیر شدن چنین ایدهای افراد میتوانند حافظه و شخصیت خود را در پایان زندگیشان به کامپیوتر منتقل کنند. او در یک گفتگوی تلویزیونی در سال 2005 به بیبیسی گفت:
وقتی بدن افراد شروع به تحلیل رفتن میکند افکارشان را منتقل میکنید، بنابراین آنها جاودانه خواهند بود. فقط کافیاست روی یک سیدی ذخیرهاش کنید و بعد سیدی را توی دستگاه بگذارید - به همین سادهگی!!
اگر چه علم هنوز به چنین مرحلهای نرسیده است اما پروژههای مقدماتی در این زمینه در حال انجام است. مثلا مایکروسافت پروژهای به نام «بیتهای زندگی من» (MyLifeBits) شروع کرده است که هدف آن ذخیره دیجیتال «یک عمر مقاله، کتاب، کارت پستال، سیدی، نامه، یادداشت، کاغذ، عکس، نقاشی، پریزنتیشن، فیلم خانهگی و سخنرانی یا صدای ضبط شده» است… نوع ابتدایی ضبط و نگاهداری خاطره زندهگی.
8. منجمد کردن افراد
یکی از دغدغههای فکری کلارک مسافرتهای بینسیارهای بود. مسافرتهایی که ممکن است سالها طول بکشد. کلارک از خود میپرسید چگونه انسان خواهد توانست در اینگونه سفرها بر عامل زمان غلبه کند؟
یک راه حل که در داستان «ترانههای زمین دور» مطرح کرد «تعلیق در دمای پایین» (cryogenic suspension) بود. در این داستان خورشید در حال انفجار است و بشر مجبور است زمین را ترک کند.
در حال حاضر نگاهداری افراد زنده در دمای پایین ممکن نیست و در بسیاری از کشورها هرگونه تلاش برای چنین اقدامی ممنوع است. تاکنون بیش از 150 نفر پس از مرگ در نیتروژن مایع به صورت یخ زده نگاهداشته شدهاند. اگر چه شواهد نشان میدهد مغز ساختار خود را در این شرایط حفظ میکند هیچ تضمینی وجود ندارد که این یک فرایند بازگشت پذیر باشد و حتی در صورت بازگشتپذیر بودن، معلوم نیست هویت یا شخصیت فرد محفوظ مانده باشد.
در پزشکی اعضای بدن را قبل از پیوند در محیط خیلی سرد نگاهداری میکنند.
نقل از وبلاگ بامدادی
+ نوشته شده توسط ُSADRA در یکشنبه یازدهم فروردین 1387 و ساعت
2:11 |
